یادداشت «تفکر» بهمناسبت روز جهانی «دیابت» و شیوع این بیماری در میان نسل جدید؛
آسیبهای قندِ مکرر
امروز ۲۳ آبان مصادف با ۱۴ نوامبر روز جهانی دیابت یا بیماری قند است، عارضهای که به «قاتل خاموش» معروف است و در استان مازندران نیز مانند بسیاری از استانهای دیگر، بهویژه در میان نسل جدید، شیوع بسیاری دارد و لازم است خانوادههای از آن آگاهی داشته باشند.
به گزارش تفکر، دیابت مانند بیماریهای غیرواگیری چون «فشار خون» و «بیماری قلب و عروق» ریشه در سبک زندگی انسانِ امروز دارد و هر چه در زمان به جلو میرویم، آمار مبتلایان به این بیماری بیشتر میشود.
اگر پدربزرگها و مادربزرگهای ما چندان با این بیماری آشنایی نداشتند، به این دلیل بود که تحرک روزانه در برنامه زندگی آنان بالا بود و همچنین غذاهای چرب و شیرین، انواع شکلات، کاکائو، بستنی و شیرینی در سبد مصرف روزانه آنان، قرار نداشت یا بسیار ناچیز بود.
امروز سبک زندگی ما کاملاً متفاوت با آنان است به شکلی که در روز ندرتاً نیاز به حرکت بر روی پاهایمان پیدا میکنیم. از منزل خارج میشویم و با خودور به سر کار میرویم و حدود ۷ ساعت در محل کار پشت میز مینشینیم و همان مسیر را بر میگردیم با رژیم غذایی چرب و شیرین که متابولیسم یا سوخت و ساز آن نیاز به ۴ کیلومتر پیادهروی یا ورزش روزانه دارد.
اوضاع در میان نوجوانان و جوانان، خوفناک است. در خانه و مدرسه با انواع میانوعدههای چرب و شیرین محاصره شدند و تغذیه آنان نیز تغذیه سالم و طبیعی نیست. بوفه مدارس با اقسام خوراکیهای ناسالم و فستفودی تزیین شده است که اشتهای نوجوانان و جوانان را تحریک میکند.
دانشآموزانِ استان مازندران در میان ۳۱ استان کشور بالاترین میزان اضافهوزن و کمترین میزان تحرک روزانه را دارند و روشن است که استمرار این سبک زندگی، به دیابت، فشار خون و همچنین بیماریهای قلبی و عروقی منجر خواهد شد.
بهترین روش فاصله گرفتن از «قاتل خاموش»، افزایش تحرک منظم روزانه و همچنین قطع مصرف خوراکیهایی که حاوی قندهای مصنوعی هستند، مانند انواع نوشابه، آبمیوه و کربوهیدراتهای تصفیه شده است و به جای آن باید میوه، شیرِ ساده و کربوهیدراتهای طبیعی مانند سبزیجات و حبوبات را جایگزین کرد.
مشکل اصلی در گسترش دیابت بهویژه در سنین پایین، کمتوجهی خانوادهها به تغذیه فرزندان و همچنین اجازه مصرف انواع شیرینی و شکلات به آنان است، تمایلی که امروز در میان اکثریت کودکان و نوجوانان، رایج است اما ۱۰ سال بعد نتایج ویرانگر خود را نشان خواهد داد.
دیابت همچنین اگر در زمان خود تشخیص داده و درمان نشود میتواند موجب آسیب به پرده شبکیه و نابینایی و همچنین آسیب به کلیه شود و هزینه درمان این آسیبها، بسیار سنگین و برای بسیاری از خانوارها، ناممکن است.
امید آن میرود تا خانوادهها، سفره روزانه خود و فرزندان را با غذاهای سالم و اصطلاحاً «خانهپَز» آماده کنند، برای مدرسه آنان، غذاهای خانگی معمولی مانند «نان و پنیر و گردو» مهیا سازند و اجازه خرید از بوفه مدرسه را به آنان ندهند. باید آگاه باشیم زمانی که ترشح انسولین در بدن متوقف شود و فرد به مرحله مصرف قرص «متفورمین» یا تزریق «انسولین» برسد، دیگر کاری برای وی نمیتوان کرد و ناچار است تا پایان زندگی تجربیات ناخوشایندی را تحمل کند.
رویای مازندران قویتر
عشرت کراری/ اهمیت مازندران بر همهی ایران مشخص است اما گویا تصمیمسازان استان، هنوز به این باور نرسیدند که این استانِ کهن با اساطیر و دانشمندان نامداری که دارد، هرگز درخور جایگاهش توسعه نیافته است و این چیزهایی که امروزه در جهت اقتصاد و گردشگری در استان وجود دارد از بدیهیترین موارد کسب و کار است.
نارنگی ارزان، پاسوز گرانیهای بیامان
این روزها که فصل برداشت مرکبات در مازندران است و باید برای باغداران فصلی شیرین و همراه با به بار نشستن ماهها تلاش شبانهروزی باشد، به روزهای دلهره، نگرانی و خسارت تبدیل شده است و دلیل آن نیز قیمت پایین نارنگی پیشرس و محلی است که 35 تا 40 هزار تومان در هر کیلو بابت آن به باغداران پول میدهند.
عقبنشینی دخترها؛ اجبار یا انتخاب؟
غلبهی هوش بر هنجار سبب شد تا دختر دانشآموز از نظم حاکم بر زیست سنتی ایرانی عبور کند و به شکستن خطوط قرمز و رهایی در هیجان متمایل شود. این اگر نشات گرفته از پیشبینی فقری باشد که در آینده گریبانشان را خواهد گرفت، یا از ضعف اعتماد بهنفس و ترس طرد شدن از سوی جامعهای باشد که معیارهای زیبایی و مقبولافتادن را به آنها تحمیل کردهاست، فرقی نمیکند؛ یک فرایند مخرب حالا به نتیجه رسیده و همچنان در حال پیشروی است.