عشرت کراری/ شکاف عمیقی که تاکنون میان مدارس عادی دولتی و مدارس استعدادهای درخشان و غیره طی سال‌های اخیر شکل گرفته، حالا جایش را به چالشی دیگر داده است و آن حضور کمرنگ دختران در میان رتبه‌های برتر گروه‌های تجربی و ریاضی است.

این که چرا دخترها عقب نشستند، ذهن را به چند نکته جهت می‌دهد: وضعیت فرهنگی اجتماع به ویژه در بازسازی هویت زنان، به گونه‌ای ساختارمند آنها را به جاذبه‌هایی فراگیر مشغول کرده است. حالا مدیا در ابعادی کوچک همراه و همسفر تمام دخترانی است که حتی در بستر آنها را رها نمی‌کند؛ خوراکی که حاصل تلاشی مستمر جهت یک ساختار مصنوعی هدفمند و تاثیرگذار است را مصرف می‌کنند و بسیاری از علایق و سلایق آنها متاثر از این تغذیه روانی شکل گرفته است.

غلبه‌ی هوش بر هنجار سبب شد تا دختر دانش‌آموز از نظم حاکم بر زیست سنتی ایرانی عبور کند و به شکستن خطوط قرمز و رهایی در هیجان متمایل شود. سوال اینجاست که چرا دخترها آینده‌ای را که در کتابخانه‌ها، دورهم تست زدن‌ها، تخیل رفتن به بهترین دانشگاه‌ها و... جستجو می‌کردند، حالا انگار در کافه‌‌گردی‌های گروهی، سالن‌های زیبایی، الگوپذیری از سبک‌های زندگی منحط و مبتذل فضای مجازی، اتاق‌ عمل‌های زیبایی، باشگاه‌های بدنسازی با سبک‌های عجیب، که کاملا هدفمند پایه‌ریزی شده است دنبال می‌کنند؟

این اگر نشات گرفته از پیش‌بینی فقری باشد که در آینده گریبانشان را خواهد گرفت، یا از ضعف اعتماد به‌نفس و ترس طرد شدن از سوی جامعه‌ای باشد که معیارهای زیبایی و مقبول‌افتادن را به آنها تحمیل کرده‌است، فرقی نمی‌کند؛ یک فرایند مخرب حالا به نتیجه رسیده و همچنان در حال پیشروی است.

هویت متلاطم و گرفتار دختران در میان جبر داده‌های موبایل و هوش مصنوعی، چنان از اساس تاثیر گذاشته که خانواده‌ها را به‌شدت با یک بحران زیستی سرپنجه کرده است.

نابرابری جنسیتی در روزگاری سبب شده بود تا دختران با تلاشی چند برابر پسران، خود را ثابت کنند؛ حال مشاهده می‌شود که این نابرابری چطور مسیر حرکت دختران را از رسیدن به آرمان و آمالشان، به سویی دیگر سوق داده؛ سویی که  «ناکافی‌بودن حتی اگر پزشک یا مهندس باشی» چنان در ذهنیت دختران رخنه کرده که بروند و آرزوهایشان را یا در چگونه‌مهاجرت‌کردن جستجو کنند یا در چگونه زیباتر شدن برای رهایی از بسیاری از چالش‌های مبتلابه.

نابرابری جنسیتی در برترین‌های کنکور از سال گذشته تا امسال در حال رشد است که باید نگرانی در مورد آینده‌پژوهی دخترها را به شکلی حساس و دقیق بیشتر کند و به همان نسبت چاره‌اندیشی را.

پرسش دیگر این است که به عنوان مثال در مازندران چرا غرب این استان سهمی از رتبه‌های برتر نداشته است؟ بخشی مهاجر پذیرتر و گردشگرپذیرتر که بیشتر متاثر از خرده‌فرهنگ‌های دیگر استان‌ها و حتی دیگر کشورهاست.

این مساله باید زنگ هشدار را برای مسئولان ارشد و نخبگان فرهنگی و اجتماعی به صدا درآورد. نقش مازندران به عنوان استانی سرشار از منابع که در پرورش صاحب‌نام‌های علم، هنر و الگوهای فرهنگ؛ همواره پیشتاز بوده است باید وجهه‌ی همت مسئولان مرتبط به برنامه‌ریزی راهبردی و راه‌حل‌های ارتقای استعدادهای درخشان این خطه در سطح کشور شود؛ مساله‌ای که مستلزم تحول بنیادین در اداره کل آموزش و پرورش استان و توجه به جنبش نرم‌افزاری و تولیدات علمی است‌‌؛ نه با شعار که با عزم و اراده جدی مسئولان، مردم و فرهیختگان مازندران و به شکل مطالبه‌ای عمومی.